Style reakcji w stresie

Poznaj swój styl reakcji w stresie

Najbardziej powszechną teorią opisującą możliwe zachowania w sytuacji stresowej opracowali dwaj naukowcy Parker i Endler. Wyróżniają oni 3 możliwe reakcje w sytuacji trudnej: styl skoncentrowany na zadaniu, styl skoncentrowany na emocjach oraz styl skoncentrowany na unikaniu. 

1. Styl skoncentrowany na zadaniu — polega na podejmowaniu działania, mającego na celu rozwiązanie problemu lub zmianę rozumienia istniejącej sytuacji stresowej. Charakteryzuje osoby, które w sytuacjach trudnych skupiają się na działaniu. Osoby te mają tendencję do podejmowania wysiłków mających na celu rozwiązanie problemu, zarówno poprzez zmianę sytuacji, jak i jej poznawcze przekształcenie (np. myślenie o problemie i możliwych rozwiązaniach). Osoby takie charakteryzują się przede wszystkim skupieniem na zadaniu i planowaniem wyjścia z trudnego położenia. Jest to styl korzystny w sytuacjach, na które mamy wpływ. Jednak w przypadku sytuacji, w których nasz wpływ jest nikły lub żaden (np. żałoba, pandemia) może nie okazać się skuteczny, jeśli jest stosowany jako jedyny. 

2. Styl skoncentrowany na emocjach, na własnych przeżyciach emocjonalnych, takich jak złość, poczucie winy, napięcie — jest charakterystyczny dla osób, które preferują zajęcie się swoimi emocjami i przeżyciami w sytuacji trudnej. Zasadniczym elementem podejmowanych przez człowieka działań jest chęć zmniejszenia napięcia emocjonalnego towarzyszącego sytuacji stresowej. Jednak niepodejmowanie realnych działań w celu rozwiązania sytuacji stresowej powoduje, że osiągany efekt może być odmienny od zamierzonego.  Styl ten może przybierać formę zamartwiania się, przeżywania problemu na nowo, obwiniania się. Osoby takie charakteryzuje także swoiste myślenie życzeniowe i fantazjowanie, wyobrażanie sobie pożądanej zmiany sytuacji („będzie dobrze”). Osoby takie często poszukują wsparcia u bliskich, mają potrzebę „przegadania” swoich problemów. Styl ten jest przydatny w większości syutuacji trudnych w tym sensie, że każda trudna sytuacja jest związana z silnymi emocjami i konieczne jest zajęcie się nimi. Warto jednak aby był to styl dodatkowy, a nie jedyny. 

3. Styl skoncentrowany na unikaniu — polega na odrzucaniu od siebie  myśli o zasadniczym problemie, niedopuszczaniu do przeżywania go i angażowania się w rozwiązanie sytuacji stresowej; człowiek niejako „ucieka” od problemu, wykonując czynności zastępcze — może na przykład robić zakupy, sprzątać, spać, oglądać telewizję lub poszukiwać kontaktów towarzyskich. Styl ten charakteryzuje osoby, które w trudnych sytuacjach mają tendencję do wystrzegania się myślenia, przeżywania i doświadczania tej sytuacji. Jest to styl korzystny w okolicznościach, na które nie mamy wpływu. Styl skoncentrowany na unikaniu może przyjmować dwie formy:

○ Angażowanie się w czynności zastępcze takie jak oglądanie telewizji, spanie, objadanie się, myślenie o sprawach przyjemnych, pójście na zakupy, napicie się alkoholu i wiele innych czynności, mających na celu unikanie myślenia o problemie.

○ Poszukiwanie kontaktów towarzyskich czyli spotykanie się ze znajomymi, rozmowa z zaufaną osobą, poszukiwanie wsparcia społecznego, bliskości i zrozumienia.

W przypadku pandemii wydaje się, że najlepszym stylem jest swoista mieszanka każdego z nich. Zajmijmy się tym, na co mamy wpływ (np. przestrzeganie zaleceń sanitarnych), zaopiekujmy się emocjami (np. rozmawiając z przyjaciółmi jak się czujemy), ale też dajmy sobie odetchnąć od  pandemii (np. nie śledząc nieustannie wiadomości na ten temat). 

FILM